Ομιλία του Πούτιν στο φόρουμ Βαλντάι.
Αγαπητοί σύνεδροι, κυρίες και κύριοι, φίλοι
Παρακολούθησα λίγο τις συζητήσεις που έγιναν εδώ τις προηγούμενες μέρες, πολύ ενδιαφέρουσες και ενημερωτικές. Ελπίζω να μην μετανιώσατε που ήρθατε στη Ρωσία και επικοινωνήσαμε μεταξύ μας.
Είναι καλό που σας βλέπω όλους.
Στο πλαίσιο του ομίλου Βαλντάι, έχουμε μιλήσει περισσότερο από μια φορά για εκείνες τις μεταβολές, σημαντικές μεγάλες μεταβολές, που έχουν ήδη συμβεί και συμβαίνουν στον κόσμο, για τους κινδύνους που σχετίζονται με την υποβάθμιση των θεσμών στον κόσμο, τη διάβρωση των αρχών της συλλογικής ασφάλειας, την υποκατάσταση των αρχών του διεθνούς δικαίου με τους λεγόμενους «κανόνες». Θα ήθελα να πω ότι είναι ξεκάθαρο ποιος έβαλε αυτούς τους κανόνες, αλλά, ίσως είναι επίσης ανακριβές. Γενικά δεν είναι ξεκάθαρο ποιος τους εφηύρε, που στηρίζονται και τι εμπεριέχουν. Είναι φανερό, ότι είναι μια προσπάθεια να αποδεχθούμε ένα κανόνα, ώστε αυτοί που έχουν εξουσία – τώρα μιλούν για εξουσία – εγώ μιλώ για παγκόσμια εξουσία, μπορούν να ζουν χωρίς (να υπακούν σε) κανόνες και τους επιτρέπεται να κάνουν τα πάντα, να αποφεύγουν τις συνέπειες ότι και αν κάνουν. Αυτός είναι στην πραγματικότητα ο κανόνας για τον οποίο μιλούν, συνεχώς μιλούν σε μας.
Η αξία των συζητήσεων στο Βαλντάι έγκειται στο γεγονός ότι εδώ ακούγεται μια ποικιλία εκτιμήσεων και προβλέψεων. Το πόσο αληθινές είναι θα το δείξει η ζωή, ο πιο αυστηρός και αντικειμενικός κριτής είναι η ζωή. Εδώ φαίνεται πόσο σωστές ήταν οι προκαταρκτικές συζητήσεις μας τα προηγούμενα χρόνια.
Δυστυχώς τα γεγονότα ακολουθούν το αρνητικό σενάριο για το οποίο είχαμε μιλήσει 1-2 φορές. Ακόμα περισσότερο, τα γεγονότα επεκτάθηκαν σε συστημική κρίση μεγάλης κλίμακας όχι μόνο στη στρατιωτική – πολιτική σφαίρα αλλά και στην οικονομική και ανθρωπιστική.
Η ονομαζόμενη «δύση», κατά σύμβαση βέβαια, αφού δεν υπάρχει ενότητα σε αυτήν - είναι φανερό ότι πρόκειται για μια πολύ σύνθετη συνάθροιση – ας πούμε λοιπόν αυτή η δύση έκανε πολλά βήματα κλιμάκωσης τα τελευταία χρόνια και ειδικά τους τελευταίους μήνες. Στην πραγματικότητα πάντα ‘παίζουν’ ακραία, ούτε εδώ υπάρχει κάτι καινούργιο. Αυτή η υποκίνηση του πολέμου στην Ουκρανία, οι προκλήσεις στην Ταϊβάν, η αποσταθεροποίηση των αγορών ενέργειας και τροφίμων. Οι τελευταίες βέβαια δεν έγιναν ηθελημένα, δεν υπάρχει αμφιβολία για αυτό, αλλά (προκλήθηκαν) από συστημικά σφάλματα αυτών των υπεύθυνων της δύσης που έχω αναφέρει. Και, όπως τώρα βλέπουμε – επιπρόσθετα σε αυτά – την καταστροφή πανευρωπαϊκών δικτύων αγωγών αερίου. Αυτή είναι φυσικά μια υπερβατική προσέγγιση, άλλα δυστυχώς παρατηρούμε αυτά τα αρνητικά γεγονότα.
Η λεγόμενη δύση ‘παίζει’ την παγκόσμια κυριαρχία πάνω σε αυτά τα γεγονότα. Αλλά αυτό το στοίχημα είναι επικίνδυνο, αιματηρό και θα έλεγα βρώμικο. Αρνείται την κυριαρχία χωρών και ανθρώπων, την αυθεντικότητα και την μοναδικότητά τους. Αδιαφορεί πλήρως για τα συμφέροντα των άλλων κρατών. Σε κάθε περίπτωση, είτε τα αρνείται με άποψη, είτε τα αρνείται στην πράξη. Κανείς, εκτός από αυτούς που γράφουν τους κανόνες που προανέφερα δεν έχει το δικαίωμα σε αυθεντική ανάπτυξη, οι άλλοι πρέπει να συμμορφωθούν σε αυτούς τους κανόνες. Σε σχέση με αυτά σας θυμίζω τις προτάσεις της Ρωσίας στους δυτικούς εταίρους για χτίσιμο εμπιστοσύνης και ενός συστήματος συλλογικής ασφάλειας τον περασμένο Δεκέμβριο (2021), αυτές απλά αγνοήθηκαν. Στο σύγχρονο κόσμο τα πράγματα δεν είναι στατικά. Όποιος σπέρνει ανέμους θερίζει θύελλες όπως λένε, η κρίση έχει πάρει παγκόσμιο χαρακτήρα, επηρεάζει τον καθένα δεν μπορούμε να έχουμε αυταπάτες.
Η ανθρωπότητα έχει δύο δρόμους: ή θα εξακολουθήσει να συσσωρεύει ένα φορτίο προβλημάτων που αναπόφευκτα θα συνθλίψει όλους ή θα προσπαθήσουμε μαζί να βρούμε λύσεις, λειτουργικές - όσο ατελείς και αν είναι, που θα κάνουν τον κόσμο μας πιο σταθερό και ασφαλέστερο. Ξέρετε πάντα πίστευα και πιστεύω στη δύναμη της κοινής λογικής, συνεπώς είμαι πεπεισμένος ότι αργά ή γρήγορα, τα νέα κέντρα ενός πολυπολικού κόσμου και η δύση θα ξεκινήσουν ένα ισότιμο διάλογο για το κοινό μας μέλλον. Φυσικά όσο νωρίτερα τόσο καλύτερα. Από αυτή την οπτική θα υπογραμμίσω μερικά από τα πιο σημαντικά σημεία για μας.
Τα πρόσφατα γεγονότα έχουν στείλει τα περιβαλλοντικά προβλήματα στο παρασκήνιο, παρά ταύτα, θα ήθελα να ξεκινήσω με αυτό. Η κλιματική αλλαγή δεν είναι πια το κορυφαίο θέμα. Αλλά αυτές οι θεμελιακές προκλήσεις δεν έχουν εξαφανιστεί, δεν έχουν φύγει – συνεχίζουν να αυξάνονται. Μια από τις πιο επικίνδυνες συνέπειες της παραβίασης της οικολογικής ισορροπίας είναι η απώλεια της βιοποικιλότητας στη φύση. Και επιστρέφω στο βασικό θέμα για το οποίο συγκεντρωθήκαμε: μια άλλη ποικιλότητα, η πολιτισμική, κοινωνική, πολιτική, οργανωτική, είναι άραγε λιγότερο σημαντική;
Την ίδια στιγμή, η απλοποίηση, η εξαφάνιση κάθε διαφορετικότητας έχουν γίνει η βάση της πολιτικής της δύσης. Τι συμβαίνει πίσω από αυτή την απλοποίηση; Πρώτα απ’ όλα είναι η εξαφάνιση της δημιουργικότητας της ίδιας της δύσης και η επιθυμία να οριοθετήσουν να σταματήσουν την ελεύθερη ανάπτυξη άλλων τρόπων οργάνωσης των κοινωνιών.1 Επίσης υπάρχει άμεσο εμπορικό ενδιαφέρον. Επιβάλλοντας αξίες, καταναλωτικά στερεότυπα, ομοιομορφία, οι αντίπαλοί μας – εγνωσμένα τους ονομάζω έτσι – προσπαθούν να επεκτείνουν τις αγορές για τα προϊόντα τους. Όλα είναι πρωτόγονα σε αυτό το πεδίο, δεν είναι σύμπτωση που η δύση δηλώνει ότι ο πολιτισμός της και η κοσμοθεώρησή της οφείλουν να είναι παγκόσμιες. Ακόμα και αν αυτό δεν λέγεται άμεσα – αν και συχνά το δηλώνουν ευθέως – όταν δεν το δηλώνουν ευθέως, συμπεριφέρονται και επιμένουν ότι στην ζωή, στην πραγματική ζωή, επιμένουν με τις πολιτικές τους ότι αυτές οι αξίες αναγνωρίζονται ανεπιφύλακτα από όλους τους άλλους συμμετέχοντες στις διεθνείς συνομιλίες.
Μεταφέρω μια φράση από την ομιλία του Σολτζενίτσιν στο Χάρβαρντ το 1978: Σημείωνε ότι η δύση χαρακτηρίζεται από μια «συνεχή τύφλωση υπεροχής» - και αυτό συμβαίνει ακόμα – η οποία «στηρίζει την άποψη ότι οι τεράστιες περιοχές του πλανήτη πρέπει να αναπτυχθούν ακολουθώντας το δυτικό σύστημα», 1978, τίποτε δεν έχει αλλάξει.
Σχεδόν μισό αιώνα μετά, αυτή η τύφλωση για την οποία μιλούσε ο Σολτζενίτσιν – ξεκάθαρα ρατσιστική και νεοαποικιοκρατική κατά φύση – έχει πάρει άσχημες μορφές, ιδίως μετά την ανάδυση του λεγόμενου μονοπολικού κόσμου. Τι θέλω να πω σε αυτό? Η εμπιστοσύνη κάποιου στο αλάθητο του είναι μια επικίνδυνη κατάσταση : είναι μόνο ένα βήμα από την επιθυμία των αλάθητων να καταστρέψουν αυτούς που δεν τους αρέσουν. Όπως λένε «άκυρον», ας σκεφτούμε μόνο την έννοια αυτής της λέξης.
Ακόμα και στην κορύφωση του ψυχρού πολέμου, την κορύφωση της αντιπαράθεσης συστημάτων, ιδεολογιών, και στρατιωτικού ανταγωνισμού, δεν πέρασε από το μυαλό κανενός να αρνηθεί την ύπαρξη του πολιτισμού, τέχνης, επιστήμης των άλλων λαών - των αντιπάλων. Δεν πέρασε από το μυαλό κανενός! Ναι υπήρξαν περιορισμοί σε πολιτισμικές, εκπαιδευτικές, επιστημονικές και δυστυχώς και αθλητικές ανταλλαγές. Σε κάθε περίπτωση οι Αμερικανοί και σοβιετικοί ηγέτες της εποχής κατανοούσαν επαρκώς ότι η ανθρωπιστική περιοχή πρέπει να διαχειριστεί με ευαισθησία, με σεβασμό και μελέτη του αντιπάλου, μερικές φορές δανειζόμενος από αυτόν, με σκοπό να διατηρηθεί η βάση για τυχόν μελλοντική παραγωγική συνεργασία.
Τι συμβαίνει σήμερα. Κάποτε οι ναζί έφτασαν στο σημείο να καίνε βιβλία και τώρα οι δυτικοί «φύλακες του φιλελευθερισμού και της προόδου» ξέπεσαν σε απαγορεύσεις του Ντοστογιέφσκι και του Τσαϊκόφσκι. Η ονομαζόμενη ακύρωση του πολιτισμού, αλλά στην πραγματικότητα – και μιλήσαμε για αυτό πολλές φορές – η ακύρωση του πολιτισμού αλέθει οτιδήποτε δημιουργικό, οτιδήποτε ζωντανό, δεν επιτρέπει την ελεύθερη σκέψη να αναπτυχθεί σε κανένα πεδίο: ούτε την οικονομία, ούτε την πολιτική ούτε τον πολιτισμό.
Η ίδια η φιλελεύθερη ιδεολογία έχει αλλάξει, έχει γίνει αγνώριστη. Αν στην αρχή ο κλασσικός φιλελευθερισμός θεωρούσε την προσωπική ελευθερία να λες ότι θέλεις και να κάνεις ότι θέλεις, τότε, ήδη τον 20ο αιώνα, οι φιλελεύθεροι άρχισαν να δηλώνουν ότι η αυτό-ονομαζόμενη ανοικτή κοινωνία έχει εχθρούς – προκύπτει ότι η ανοικτή κοινωνία έχει εχθρούς – και η ελευθερία αυτών των εχθρών πρέπει να περιοριστεί, αν όχι να καταργηθεί. Τώρα έφτασαν στο σημείο ανοησίας, όπου κάθε άλλη οπτική είναι προπαγάνδα υποταγής και απειλή για τη δημοκρατία. Οτιδήποτε έρχεται από τη Ρωσία είναι «συνομωσία του Κρεμλίνου», αλλά για κοιτάξτε ! είμαστε τόσο ισχυροί ; κάθε κριτική των αντιπάλων μας ερμηνεύεται σαν «μηχανορραφίες του Κρεμλίνου» ή «χέρι του Κρεμλίνου». Τι ανοησία ! πόσο ξεπέσατε ; τουλάχιστον κινητοποιήστε το μυαλό σας , πείτε κάτι πιο ενδιαφέρον, πείτε τις θέσεις αρχής σας! Δεν είναι δυνατό να αποδίδετε τα πάντα στις μηχανορραφίες του Κρεμλίνου. Όλο αυτό είχε προβλεφθεί από τον Ντοστογιέφσκι, τον 19ο αιώνα, ένας από τους χαρακτήρες του μυθιστορήματός του «οι κατακτημένοι», ο μηδενιστής Σιγκάλεφ περιέγραψε το φωτεινό μέλλον που ανακάλυψε με αυτό τον τρόπο : «αφήνοντας την απεριόριστη ελευθερία συνεχίζω στη απεριόριστη κυριαρχία», αυτή είναι η κατάληξη των αντιπάλων μας της δύσης. Αντηχεί με ένα άλλο πρωταγωνιστή του μυθιστορήματος, τον Πέτρο Βερχοβένσκι που ισχυρίζεται ότι η γενικευμένη προδοσία, ο καταγγελτικός λόγος, η παρακολούθηση είναι αναγκαία, η κοινωνία δεν θέλει ταλέντα και υψηλές ικανότητες. «η γλώσσα του Κικέρωνα κόβεται, τα μάτια του Κοπέρνικου τυφλώνονται, ο Σαίξπηρ ενταφιάζεται.». Ήταν μεγάλοι στοχαστές και – για να είμαι ειλικρινής – ευχαριστώ τους συνεργάτες μου που βρήκαν τις αναφορές.
Τι να πούμε για αυτό. Η ιστορία φυσικά θα βάλει τα πράγματα στη θέση τους και δεν θα ακυρώσει τα μεγάλα έργα αυτών των ιδιοφυών δημιουργών του παγκόσμιου πολιτισμού, αλλά αυτούς, που για κάποιο λόγο σήμερα αποφάσισαν ότι έχουν το δικαίωμα να πετάξουν τον παγκόσμιο πολιτισμό κατά το δοκούν. Η αλαζονεία αυτών των ‘νούμερων’ ξεπερνά κάθε όριο, αλλά κανείς δεν θα θυμάται τα ονόματά τους σε μερικά χρόνια. Ο Ντοστογιέφσκι, ο Τσαϊκόφσκι ο Πούσκιν θα ζουν όσο και αν κάποιοι δεν το θέλουν.
Το δυτικό μοντέλο παγκοσμιοποίησης – νεοαποικιακό κατ’ ουσία – χτίστηκε πάνω στην ενοποίηση του οικονομικού και τεχνολογικού μονοπωλίου και την εξάλειψη κάθε διαφοροποίησης. Ο στόχος ήταν ξεκάθαρος: η αδιαμφισβήτητη ενίσχυση της κυριαρχίας της δύσης στο οικονομικό και το πολιτικό πεδίο αξιοποιώντας τους φυσικούς, οικονομικούς, διανοητικούς πόρους ολόκληρου του πλανήτη. Όλα αυτά με την ‘σάλτσα’ μιας παγκόσμιας αλληλεξάρτησης. Εδώ θυμίζω μια άλλη φράση του φιλόσοφου Ζηνόβιεφ, σύντομα θα γιορτάσουμε την εκατονταετία από την γέννηση του, (ο οποίος) πριν πάνω από 20 χρόνια είχε πει: «η επιβίωση του δυτικού πολιτισμού στο επίπεδο που έχει φτάσει, απαιτεί τους πόρους ολόκληρου του πλανήτη (ως περιβάλλον), όλους τους πόρους του ανθρώπινου είδους» Αυτό ζητούν, αυτό είναι.
Επί πλέον, σε αυτό το σύστημα, η δύση δημιούργησε μια μεγάλη διαφορά από την αρχή: ανέπτυξε τις αρχές και τους μηχανισμούς από μόνη της. Τώρα αυτές οι αρχές για τις οποίες μιλούν συνεχώς είναι μια «μαύρη τρύπα», κανείς δεν ξέρει ποιες ακριβώς είναι αυτές. Αλλά μόλις τα οφέλη της παγκοσμιοποίησης αποσπάστηκαν από τις δυτικές χώρες και πήγαν και σε άλλες χώρες, μιλάμε φυσικά για μεγάλα κράτη της ΝΑ Ασίας, η δύση άλλαξε ή ακύρωσε πολλούς κανόνες. Και οι ονομαζόμενοι ιεροί κανόνες ελεύθερου εμπορίου, ανοικτής οικονομίας, ίσου ανταγωνισμού, ακόμα και το δικαίωμα της ιδιοκτησίας, ξεχάστηκαν ξαφνικά εντελώς. Μόλις κάτι γίνει συμφέρον για αυτούς αλλάζουν επί τόπου τους κανόνες την ώρα των εξελίξεων.
Άλλο παράδειγμα αρχών και εννοιών. Οι ιδεολόγοι και πολιτικοί της δύσης λένε και διαρκώς επαναλαμβάνουν σε όλο τον κόσμο ότι δεν υπάρχει (πολιτική) εναλλακτική από την δημοκρατία. Στην πραγματικότητα μιλούν για το δυτικό, λεγόμενο, φιλελεύθερο πρότυπο δημοκρατίας. Επικρίνουν άλλες μορφές και τύπους δημοκρατίας και – θέλω να το υπογραμμίσω – με θράσος απορρίπτουν. Η συμπεριφορά αυτή έχει αναπτυχθεί από πολύ καιρό, από την εποχή της αποικιοκρατίας. Όλοι θεωρούνται πολίτες δεύτερης κατηγορίας και εκείνοι είναι εξαιρετικοί, αυτό συνεχίζεται για αιώνες μέχρι σήμερα.
Αλλά σήμερα, η απόλυτη πλειοψηφία της παγκόσμιας κοινότητας επιζητεί δημοκρατία στις διεθνείς σχέσεις και δεν αποδέχεται καμιά μορφή αυταρχικής υπαγόρευσης από συγκεκριμένες χώρες ή ομάδες χωρών. Δεν είναι αυτό μια άμεση εφαρμογή των κανόνων της δημοκρατίας στις διεθνείς σχέσεις ;
Ποια είναι η θέση της πολιτισμένης, σε εισαγωγικά, δύσης; Αν είσαι δημοκράτης, θα αποδεχόσουν με ευχαρίστηση αυτή την επιθυμία για ελευθερία δισεκατομμυρίων ανθρώπων – αλλά όχι! Η δύση το ονομάζει απόκλιση από την τάξη των φιλελεύθερων κανόνων, ξεκινά εμπορικούς και οικονομικούς πολέμους, κυρώσεις, μποϊκοτάζ, έγχρωμες επαναστάσεις, πραξικοπήματα κάθε είδους. Ένα από αυτά οδήγησε σε τραγικές συνέπειες στην Ουκρανία το 2014. Το υποστήριξαν, είπαν ακόμα και πόσα χρήματα κόστισε αυτό το πραξικόπημα. Γενικά είναι αφελείς, δεν ντρέπονται για τίποτε. Σκότωσαν τον Σουλεϊμάνι, ένα Ιρανό στρατηγό, ήταν δυνατό να συμπεριφερθούν στον Σουλεϊμάνι όπως ήθελαν. Αλλά αυτός ήταν αξιωματούχος άλλου κράτους ! Σκότωσαν μέσα στην επικράτεια τρίτου κράτους και είπαν : ναι σκοτώσαμε. Τι είναι αυτά ; που ζούμε ;
Από συνήθεια η Ουάσιγκτον συνεχίζει να αποκαλεί την παγκόσμια τάξη φιλελεύθερη αμερικάνικου τύπου. Αλλά στην πραγματικότητα αυτή η κακόφημη «τάξη» πολλαπλασιάζει την αταξία και, μπορώ να προσθέσω γίνεται ανυπόφορη ακόμα και για τις ίδιες τις δυτικές χώρες, απέναντι στις προσπάθειες τους να επιδείξουν οποιαδήποτε ανεξαρτησία. Κάθε τι καταπιέζεται επί τόπου, επιβάλουν κυρώσεις ακόμα και στους συμμάχους τους χωρίς δισταγμό! Και αυτοί (οι σύμμαχοι) υπακούνε στα πάντα σκύβοντας το κεφάλι. Για παράδειγμα, οι προτάσεις του ουγγρικού κοινοβουλίου να ενσωματωθούν στην ευρωπαϊκή συμφωνία οι χριστιανικές αξίες αντιμετωπίστηκαν, όχι απλά ψυχρά, αλλά ως άμεση υπονόμευση. Τι είναι αυτό; Τι σημαίνει; Ναι κάποιοι συμφωνούν, κάποιοι όχι.
Για χίλια χρόνια εμείς στη Ρωσία έχουμε αναπτύξει μια μοναδική κουλτούρα συνύπαρξης των παγκόσμιων θρησκειών. Δεν υπάρχει ανάγκη να ακυρώσουμε κανένα, ούτε τις χριστιανικές, ούτε τις μουσουλμανικές, ούτε τις εβραϊκές αξίες. Έχουμε και άλλες θρησκείες του κόσμου, πρέπει απλά να σεβόμαστε ο ένας τον άλλο, σε κάποιες περιοχές της χώρας – και το ξέρω από πρώτο χέρι – οι άνθρωποι περπατούν μαζί, γιορτάζουν χριστιανικές, μουσουλμανικές, εβραϊκές, βουδιστικές γιορτές μαζί, το κάνουν με ευχαρίστηση, χαίρονται και γιορτάζουν μαζί.
Αλλά όχι εδώ. Και γιατί όχι ; τουλάχιστον ας συζητούν … υπέροχα!
Όλα αυτά είναι, χωρίς υπερβολή, μια κρίση, όχι απλά συστημική, αλλά κρίση του νεοφιλελεύθερου δόγματος της αμερικάνικης παγκόσμιας τάξης. Δεν έχουν ιδέες δημιουργίας και θετικής ανάπτυξης, δεν έχουν τίποτε να προσφέρουν στον κόσμο, αλλά μόνο να διατηρήσουν την κυριαρχία τους.
Είμαι πεισμένος ότι η πραγματική δημοκρατία σε ένα πολύ-πολικό κόσμο προϋποθέτει τη δυνατότητα κάθε έθνους – και το υπογραμμίζω – κάθε κοινωνίας, κάθε πολιτισμού να διαλέξει το δικό του δρόμο, το δικό του κοινωνικό-πολιτικό σύστημα. Εάν οι ΗΠΑ, η ΕΕ, έχουν ένα τέτοιο δικαίωμα, τότε φυσικά, οι χώρες της Ασίας, τα ισλαμικά κράτη, οι μοναρχίες του περσικού κόλπου, και κράτη άλλων ηπείρων έχουν αυτό το δικαίωμα. Φυσικά και η χώρα μας, η Ρωσία έχει αυτό το δικαίωμα και κανείς δεν θα υπαγορεύσει στο λαό μας το είδος και τις αρχές της κοινωνίας που θα δημιουργήσουμε.
Εναλλακτικά κοινωνικά μοντέλα που μπορεί να εμφανιστούν στον κόσμο συνιστούν μια ευθεία απειλή στο πολιτικό, οικονομικό ιδεολογικό μονοπώλιο της δύσης. Πιο αποτελεσματικά – το υπογραμμίζω αυτό – φωτεινά σήμερα και πιο ελκυστικά από αυτά που υπάρχουν. Σίγουρα θα αναπτυχθούν τέτοια μοντέλα, αυτό είναι αναπόφευκτο. ‘ειρήσθω εν παρόδω’, Αμερικανοί πολιτικοί επιστήμονες, ειδικοί, το καταγράφουν ξεκάθαρα. Στ’ αλήθεια η κυβέρνηση δεν τους ακούει και πολύ, αλλά δεν μπορεί να αποφύγει να δει αυτές τις απόψεις σε περιοδικά και συζητήσεις πολιτικής επιστήμης.
Οφείλουμε να κινηθούμε ακριβώς σε ένα διάλογο πολιτισμών βασισμένο σε πνευματικές και ηθικές αξίες. Ναι, διαφορετικοί πολιτισμοί κατανοούν διαφορετικά τον άνθρωπο, τη φύση του, συχνά μόνο επιφανειακά, αλλά όλοι αναγνωρίζουν την υψηλή ακεραιότητα, την πνευματική ουσία ενός ατόμου. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να έχουμε ένα κοινό θεμέλιο πάνω στο οποίο οφείλουμε και σίγουρα θα χτίσουμε το μέλλον μας. Τι θέλω να υπογραμμίσω εδώ: οι παραδοσιακές αξίες δεν είναι ένα σύνολο γραφών που πρέπει όλοι να ακολουθούν όλοι. Φυσικά όχι. Η διαφορά με τις ονομαζόμενες νεοφιλελεύθερες αξίες, συνίσταται στο ότι είναι σε κάθε περίπτωση μοναδικές γιατί ακολουθούν τις παραδόσεις μιας συγκεκριμένης κοινωνίας την πολιτιστική και ιστορική της εμπειρία. Συνεπώς οι παραδοσιακές αξίες δεν μπορεί να επιβληθούν σε κανένα, πρέπει απλά να γίνουν σεβαστές, να διαχειριστούμε με προσοχή αυτά που κάθε έθνος έχει επιλέξει επί αιώνες.
Αυτός είναι ο τρόπος που κατανοούμε τις παραδοσιακές αξίες και αυτή η προσέγγιση είναι κοινή και αποδεκτή από την πλειοψηφία της ανθρωπότητας. Αυτό είναι φυσικό γιατί η βάση του παγκόσμιου πολιτισμού προέρχεται από χώρες της ανατολής, της λατινικής Αμερικής της Αφρικής και της Ευρασίας. Ο σεβασμός της διαφορετικότητας ανθρώπων και πολιτισμών ενδιαφέρει τον καθένα. Στην πραγματικότητα, είναι επίσης προς το συμφέρον της ονομαζόμενης δύσης. Χάνοντας την επικυριαρχία, γίνεται μια μειονότητα στη παγκόσμια σκηνή. Και φυσικά πρέπει να αναγνωρίσουμε σε αυτή την μειονότητα το δικαίωμα της δικής της πολιτισμικής ταυτότητας, το υπογραμμίζω, αυτό πρέπει να διασφαλιστεί. (η δύση) πρέπει να αντιμετωπιστεί με σεβασμό και με ίσο μέτρο με τα δικαιώματα οποιουδήποτε άλλου.
Εάν οι δυτικές ελίτ νομίζουν ότι μπορούν να ‘φυτέψουν’ στα μυαλά των λαών, των κοινωνιών, παράξενες, κατά την άποψή μου και καινοφανείς μόδες, όπως ντουζίνες φύλων και παρελάσεις γκέι, ας γίνει έτσι. Ας κάνουν ότι θέλουν! Αλλά αυτό που σίγουρα δεν έχουν δικαίωμα να κάνουν είναι να ζητούν από τους άλλους να κάνουν το ίδιο.
Παρατηρούμε πως στις δυτικές κοινωνίες αναπτύσσονται σύνθετες δημογραφικές, πολιτικές και κοινωνικές διεργασίες. Φυσικά είναι δικό τους εσωτερικό θέμα. Η Ρωσία, σε αντίθεση με τη δύση, δεν παρεμβαίνει σε αυτά τα θέματα, ούτε και πρόκειται, δεν μπαίνουμε στις αυλές των άλλων. Ελπίζουμε να επικρατήσει ο πραγματισμός και ο διάλογος της Ρωσίας με την γνήσια παραδοσιακή δύση, όπως και με άλλα ισότιμα κέντρα ανάπτυξης, θα συμβάλλει στη δημιουργία μιας πολύ-πολικής παγκόσμιας τάξης.
Θα πρόσθετα ότι η πολύ-πολικότητα είναι η μόνη πραγματική οδός για να ανακτήσει και η ίδια η Ευρώπη ένα αυτόνομο πολιτικό και οικονομικό χαρακτήρα. Για να είμαστε τίμιοι, όλοι το καταλαβαίνουν και μιλούν και στην Ευρώπη για αυτό, σήμερα, η νομική προσωπικότητα της Ευρώπης – ας το πούμε ήπια για να μην προσβάλουμε κανένα – είναι πολύ περιορισμένη.
Ο κόσμος είναι εγγενώς διαφορετικός και η προσπάθεια της δύσης να οδηγήσουν όλους σε ένα κοινό ταμπλό είναι αντικειμενικά καταδικασμένες εξ αρχής, τίποτε δεν θα γίνει.
Η επιθετική επιθυμία παγκόσμιας ηγεμονίας και στην πράξη δικτατορία ή διατήρηση της ηγεσίας μέσω επιβολής, μεταβάλλεται στην πράξη σε μείωση του κύρους της δυτικής ηγεσίας, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, και αυξημένη αμφισβήτηση της ικανότητας διαπραγμάτευσης συνολικά. Σήμερα λένε κάτι, αύριο κάτι άλλο, υπογράφουν συμφωνίες αύριο τις αρνούνται, κάνουν ότι θέλουν, δεν υπάρχει καμία σταθερότητα. Είναι εντελώς ακατανόητο, πως υπογράφουν, γιατί πράγμα μιλούσαν, τι μπορεί κανείς να περιμένει. Παλαιότερα, μόνο λίγες χώρες διαπραγματευόταν με την Αμερική, και ήταν λειτουργικό. Τώρα, κατά κοινή παραδοχή οι χώρες αρνούνται την διαπραγμάτευση της Ουάσιγκτον, τις αυθαίρετες απαιτήσεις της παρ’ ότι ακόμα πιέζει τον καθένα. Μια λαθεμένη πολιτική που δεν βγάζει πουθενά. Ας είναι και αυτή η επιλογή τους. Είμαι βέβαιος ότι οι λαοί του κόσμου δεν θα αγνοήσουν την πολιτική της υποταγής, η οποία έχει απαξιωθεί, και κάθε φορά η δύση θα πρέπει να πληρώνει όλο και περισσότερο για να διατηρήσει την ηγεμονία της. (αν ήμουν) στη θέση αυτών των ελίτ της δύσης θα σκεφτόμουν σοβαρά μια τέτοια προοπτική, όπως κάνουν και κάποιοι πολιτικοί επιστήμονες και πολιτικοί στις ΗΠΑ, όπως έχω προαναφέρει.
Στις τρέχουσες συνθήκες μιας σκληρής αντιπαράθεσης θα πω μερικά πράγματα ξεκάθαρα. Η Ρωσία, όντας ένας ανεξάρτητος αυθεντικός πολιτισμός, ποτέ δεν θεώρησε και δεν θεωρεί, το εαυτό της εχθρό της δύσης. Η Αμερικανό-φοβία, Άγγλο-φοβία, Γάλλο-φοβία, Γερμανό-φοβία, είναι το ίδιο ρατσιστικές όσο η Ρώσο-φοβία και ο αντισημιτισμός, όπως εξ’ άλλου κάθε εκδήλωση ξενοφοβίας.
Πρέπει να γίνει ξεκάθαρο, όπως έλεγα και πριν, ότι υπάρχουν δύο, τουλάχιστον δύο μορφές της δύσης: η δύση των παραδοσιακών, κυρίως χριστιανικών, αξιών, της ελευθερίας, του πατριωτισμού, του πλουσιότερου πολιτισμού – και τώρα και μουσουλμανικών αξιών, ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού πολλών δυτικών χωρών ασπάζεται την μουσουλμανική θρησκεία. Αυτή η δύση είναι κοντά σε μας σε κάποιους τρόπους, έχουμε πολλά κοινά, ακόμα και αρχαίες ρίζες. Αλλά υπάρχει και άλλη δύση, επιθετική, κοσμοπολίτικη, νέο-αποικιακή, που λειτουργεί σαν όργανο των νεοφιλελεύθερων ελίτ. Η Ρωσία φυσικά ποτέ δεν θα υποταχθεί στις υπαγορεύσεις της δύσης αυτής.
Το 2000, μετά την εκλογή μου ως προέδρου, αυτό που αντιμετώπισα, και θα το θυμάμαι πάντα, θα θυμάμαι το τίμημα της καταστροφής της τρομοκρατικής φωλιάς στον βόρειο Καύκασο, την οποία τότε η δύση υποστήριζε ανοικτά. Όλοι οι ενήλικες, οι περισσότεροι από όσους είναι εδώ, καταλαβαίνουν πολύ καλά τι εννοώ. Ξέρουμε πως έγινε στην πράξη, με οικονομική, πολιτική, διεθνή υποστήριξη. Έχουμε την εμπειρία. Ακόμα γνωρίζουμε ότι η δύση, όχι μόνο υποστήριξε τρομοκράτες στη Ρωσία, αλλά εξέθρεψε αυτή την απειλή με πολλούς τρόπους. Το ξέρουμε. Όπως και να έχει, μετά την σταθεροποίηση της κατάστασης, όταν οι βασικές συμμορίες τρομοκρατών ηττήθηκαν, και χάρη στην γενναιότητα των Τσετσένων, αποφασίσουμε να το αφήσουμε πίσω, να μην παριστάνουμε τους προσβεβλημένους, να κοιτάξουμε μπροστά, να φτιάξουμε σχέσεις ακόμα και με αυτούς που εργάστηκαν εναντίον μας. Να αναπτύξουμε σχέσεις με όλους όσους το επιθυμούν στη βάση αμοιβαίου συμφέροντος και σεβασμού. Σκεφτόμουν ότι αυτό είναι το κοινό συμφέρον. Η Ρωσία ευτυχώς άντεξε τις δυσκολίες εκείνης της εποχής, δυνάμωσε, ανταπεξήλθε στην εγχώρια και διεθνή τρομοκρατία, η οικονομία επιβίωσε και άρχισε να αναπτύσσεται, και η αμυντική ικανότητα άρχισε να αυξάνει. Προσπαθήσαμε να χτίσουμε σχέσεις με τις ηγετικές χώρες της δύσης και το ΝΑΤΟ. Το μήνυμα ήταν το ίδιο: ας σταματήσουμε να είμαστε εχθροί, ας ζήσουμε μαζί, ας κάνουμε διάλογο, να δημιουργήσουμε εμπιστοσύνη και συνεπώς ειρήνη. Είμασταν απολύτως ειλικρινείς, και θέλω να υπογραμμίσω, κατανοούσαμε πλήρως την συνθετότητα αυτής της προσέγγισης, αλλά την επιλέξαμε.
Και ποια ήταν η απάντηση; Εισπράξαμε ένα «όχι» σε όλες τις περιοχές πιθανής συνεργασίας. Δεχθήκαμε μια αυξανόμενη πίεση προς εμάς και τη δημιουργία εστιών έντασης στα σύνορά μας. Ρωτάω, Ποιος ήταν ο σκοπός αυτής της πίεσης; Είναι εύκολο να συνάγουμε, δεν είναι; Ο σκοπός είναι να γίνει η Ρωσία πιο ευάλωτη, να μεταβληθεί η Ρωσία σε εργαλείο για την επιτυχία των δικών τους γεωπολιτικών σκοπών.
Μελετώντας προσεκτικά, αυτός είναι ένας γενικός κανόνας: προσπαθούν να μεταβάλουν τον καθένα σε ένα εργαλείο ώστε να τον χρησιμοποιήσουν για τους δικούς τους σκοπούς. Σε όσους δεν υποκύπτουν σε αυτή την πίεση, δεν θέλουν να γίνουν ένα τέτοιο όργανο, επιβάλλουν κυρώσεις. Κάθε είδους οικονομικοί περιορισμοί εναντίον τους και σε σχέση με αυτούς, ετοιμάζονται – και όπου είναι δυνατόν γίνονται – πραξικοπήματα και λοιπά. Και στο τέλος, αν δεν μπορεί να γίνει τίποτε, υπάρχει μόνο ένας σκοπός. Να καταστρέψουν, να βγάλουν από τον γεωπολιτικό χάρτη. Δεν τα κατάφεραν και δεν θα μπορέσουν ποτέ να σχεδιάσουν και υλοποιήσουν ένα τέτοιο σενάριο στη Ρωσία. Τι άλλο να προσθέσετε; Η Ρωσία δεν ανταγωνίζεται τις ελίτ της δύσης – η Ρωσία υπερασπίζεται το δικαίωμα της να υπάρχει και να αναπτύσσεται ελεύθερα. Ταυτόχρονα, δεν επιδιώκουμε να γίνουμε ένα είδος νέου ηγεμόνα. Η Ρωσία δεν προτείνει την αντικατάσταση του μονοπολισμού με διπολισμό, τριπολισμό κλπ, την κυριαρχία της δύσης με την κυριαρχία της ανατολής του βορά ή του νότου. Αυτό θα οδηγούσε σε νέες δυσκολίες.
Θα ήθελα να μεταφέρω εδώ τη φράση του μεγάλου Ρώσου φιλόσοφου Νικόλαϊ Γιακόβλεβιτς Ντανιλέφσκι ο οποίος πίστευε ότι πρόοδος δεν είναι να πηγαίνουν όλοι στην ίδια κατεύθυνση, όπως μας πιέζουν κάποιοι από τους αντιπάλους μας – σε αυτή την περίπτωση η πρόοδος σύντομα σταματά – λέει ο Ντανιλέφσκι, αλλά «να παράγουμε όλο το πεδίο, μέσα στο οποίο υλοποιείται η ιστορική δραστηριότητα του ανθρώπινου είδους, προς όλες τις κατευθύνσεις». Και προσθέτει πως κανείς πολιτισμός δεν μπορεί να περηφανεύεται ότι είναι το υψηλότερο σημείο ανάπτυξης (του ανθρώπινου πολιτισμού).
Είμαι πεισμένος ότι η δικτατορία μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με την ελευθερία της ανάπτυξης ανθρώπων και λαών, (απέναντι στην) υποβάθμιση του ατόμου – αγάπη για το πρόσωπο ως παραγωγό, πρωτόγονη απλοποίηση και απαγορεύσεις – (με) αυξανόμενη συνθετότητα πολιτισμού και παράδοσης.
Το νόημα της σημερινής ιστορικής στιγμής έγκειται στο γεγονός ότι όλοι οι πολιτισμοί, κράτη και ενώσεις κρατών, έχουν ανοικτές ευκαιρίες για το δικό τους δημοκρατικό, αυθεντικό δρόμο ανάπτυξης. Και πάνω απ΄ όλα πιστεύουμε ότι η νέα παγκόσμια τάξη πρέπει να στηρίζεται στο νόμο, το δίκαιο, να είναι ελεύθερη, αυθεντική και τίμια.
Συνεπώς, η παγκόσμια οικονομία και εμπόριο πρέπει να γίνει πιο ισότιμο και ανοικτό. Η Ρωσία θεωρεί την δημιουργία νέων διεθνών οικονομικών πλατφορμών αναπόφευκτη. Συμπεριλαμβανομένων αυτών με έργο τους διεθνείς διακανονισμούς. Αυτές οι πλατφόρμες δεν πρέπει να υπάγονται σε εθνικό δίκαιο, να είναι ασφαλείς, χωρίς πολιτική ατζέντα, αυτοματοποιημένες και να μην υπάγονται σε ένα μοναδικό σημείο ελέγχου. Είναι αυτό δυνατό ή όχι; Φυσικά ναι. Θα χρειαστούν μεγάλες προσπάθειες από πολλές χώρες αλλά μπορεί να γίνει.
Αυτό θα αποτρέψει την δυνατότητα κατάχρησης (παρενόχλησης) στη νέα παγκόσμια οικονομική υποδομή και θα επιτρέψει την αποτελεσματική επικερδή και ασφαλή διαχείριση των διεθνών συναλλαγών, χωρίς το δολάριο ή άλλα ονομαζόμενα αποθεματικά νομίσματα. Ακόμα, χρησιμοποιώντας το δολάριο οι ΗΠΑ και η δύση ως σύνολο, απαξίωσαν το θεσμό των διεθνών οικονομικών αποθεμάτων. Πρώτα τα απαξίωσαν μέσω πληθωρισμού στο δολάριο και την ευρωζώνη και στη συνέχεια πήραν το χρυσό και τα συναλλαγματικά αποθέματα.
Η μετάβαση σε διακανονισμό μέσω εθνικών νομισμάτων αναπόφευκτα θα επιταχυνθεί. Αυτό φυσικά εξαρτάται από την κατάσταση αυτών που εκδίδουν τα νομίσματα, την κατάσταση των οικονομιών τους, αυτές θα ισχυροποιηθούν και αυτοί οι υπολογισμοί φυσικά θα αρχίσουν να κυριαρχούν. Αυτή είναι η λογική της κυρίαρχης οικονομικής και χρηματικής πολιτικής του πολύ-πολικού κόσμου. Επί πλέον, σήμερα, νέα κέντρα εξέλιξης έχουν μοναδικές τεχνολογίες και επιστημονικές εξελίξεις σε διάφορα πεδία και μπορούν να ανταγωνιστούν με επιτυχία δυτικές πολυεθνικές σε πολλές περιοχές. Προφανώς, έχουμε ένα κοινό πρακτικό ενδιαφέρον σε τίμια και ανοικτή επιστημονική και τεχνολογική ανταλλαγή. Μαζί, ο καθένας κερδίζει περισσότερο από ότι ανεξάρτητα, ο καθένας πρέπει να ωφελείται όχι μόνο οι υπερ-πλούσιες εταιρείες.
Πως έχουν τα πράγματα σήμερα; Όταν η δύση πουλάει φάρμακα και σπόρους σε άλλες χώρες, τότε υπαγορεύει το θάνατο των εθνικών φαρμακοβιομηχανιών και της (φυσικής) επιλογής. Στην πράξη συμβαίνει αυτό: παρέχει μηχανήματα και εξοπλισμό, καταστρέφει την τοπική μηχανολογία. Όταν ήμουν πρωθυπουργός κατάλαβα το εξής: μόλις ανοίξει η αγορά για μια ομάδα προϊόντων, ο τοπικός κατασκευαστής κατακρημνίζεται και είναι σχεδόν αδύνατο να σηκώσει κεφάλι. Αυτές είναι οι σχέσεις που χτίζονται με συνέπεια τον έλεγχο της αγοράς και την ιδιοποίηση πόρων. Οι χώρες στερούνται από το τεχνολογικό και επιστημονικό τους δυναμικό. Αυτό δεν είναι πρόοδος είναι υποδούλωση, η αναγωγή των οικονομιών σε ένα πρωτόγονο επίπεδο.
Η τεχνολογική πρόοδος δεν πρέπει να αυξάνει την παγκόσμια ανισότητα αλλά να την μειώνει. Αυτή είναι η παραδοσιακή ρωσική τεχνολογική διεθνής πολιτική. Για παράδειγμα, όταν χτίζουμε πυρηνικούς σταθμούς σε άλλες χώρες, δημιουργούμε ταυτόχρονα (επιστημονικά) κέντρα αριστείας, εκπαιδεύουμε προσωπικό, δημιουργούμε μια βιομηχανία όχι μια εταιρεία. Στην πραγματικότητα δίνουμε σε άλλες χώρες την ευκαιρία να δημιουργήσουν ένα άλμα στην επιστημονική και τεχνολογική τους ανάπτυξη, να μειώσουν τις ανισότητες και να αναβαθμίσουν τον ενεργειακό τους τομέα σε άλλο επίπεδο αποδοτικότητας και περιβαλλοντικής ασφάλειας.
Υπογραμμίζω ξανά: η κυριαρχία, η αυθεντική ανάπτυξη δεν σημαίνουν σε καμμιά περίπτωση απομόνωση, αυτάρκεια, αλλά αντιθέτως προϋποθέτουν ενεργή, αμοιβαία επωφελή, συνεργασία πάνω σε τίμιες και ισότιμες αρχές. Αν η φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση είναι απροσωποποίηση, η επιβολή του δυτικού μοντέλου σε όλο τον κόσμο, τότε η ολοκλήρωση, αντιθέτως, είναι η αποδέσμευση του δυναμικού κάθε πολιτισμού προς το συμφέρον του συνόλου, προς όφελος κοινού κέρδους. Αν η παγκοσμιότητα είναι μια εντολή, εν τέλει καταλήγει σε αυτό, τότε ολοκλήρωση είναι η συνδεδεμένη στρατηγική ανάπτυξης, επωφελής για τον καθένα. Από αυτή τη σκοπιά, η Ρωσία θεωρεί σημαντικό να ξεκινά μηχανισμούς για δημιουργία μεγάλου χώρου αλληλεπίδρασης γειτονικών κρατών, των οποίων οι οικονομίες, οι πόροι, τα κοινωνικά συστήματα και οι υποδομές λειτουργούν συμπληρωματικά. Αυτοί οι μεγάλοι χώροι είναι στην πραγματικότητα η βάση ενός πολύ-πολικού κόσμου, η οικονομική βάση. Από τον διάλογό τους γεννιέται η πραγματική ενότητα του κόσμου, πολύ πιο σύνθετη, αυθεντική και πολυδιάστατη από τις απλοποιημένες ιδέες μερικών ιδεολόγων της δύσης. Η ενότητα του κόσμου δεν δημιουργείται με την εντολή «κάνε όπως εγώ ή «γίνε όπως εμείς». Δημιουργείται στη βάση και παίρνοντας υπ’ όψη τις απόψεις όλων με προσεκτική στάση απέναντι στην ταυτότητα κάθε κοινωνίας και λαού. Πάνω σε αυτή την αρχή μπορεί να δημιουργηθεί μακροχρόνια συνεργασία σε ένα πολύ-πολικό κόσμο. Από την άποψη αυτή αξίζει να παρατηρήσουμε πως η δομή των ηνωμένων εθνών, μαζί με το συμβούλιο ασφαλείας αντανακλά ακριβώς την ποικιλία των περιοχών του κόσμου σε μεγαλύτερη έκταση. Στο τέλος, πολύ περισσότερα θα εξαρτώνται από την Ασία, την Αφρική, την λατινική Αμερική από ότι πιστεύουμε σήμερα. Αυτή η αύξηση της επιρροής τους είναι σίγουρα θετική.
Επιτρέψτε μου να σας θυμίσω ότι ο δυτικός πολιτισμός δεν είναι ο μοναδικός ούτε καν στον κοινό ευρασιατικό μας χώρο. Ακόμα, ο μεγαλύτερος πληθυσμός συγκεντρώνεται στα ανατολικά της Ευρασίας – όπου βρίσκονται τα κέντρα όπου εμφανίστηκαν οι πλέον αρχαίοι πολιτισμοί της ανθρωπότητας.
Η αξία και η σημασία της Ευρασίας είναι ότι αυτή η ήπειρος είναι αυτάρκες σύμπλεγμα με πόρους κάθε είδους και τεράστιες ευκαιρίες. Όσο εργαζόμαστε να αυξήσουμε την διασύνδεση της Ευρασίας, να φτιάξουμε νέους δρόμους, μορφές συνεργασίας, τόσο πιο εντυπωσιακές επιτυχίες έχουμε.
Η επιτυχημένη δραστηριότητα της ευρασιατικής οικονομικής ένωσης, η ταχεία αύξηση του κύρους και της επιρροής του οργανισμού συνεργασίας της Σανγκάης, μεγάλης κλίμακας πρωτοβουλίες στο πλαίσιο «μιας ζώνης, ενός δρόμου», σχέδια για πολυμερή συνεργασία στην υλοποίηση του δρόμου μεταφορών Βορρά Νότου και πολλά άλλα σχέδια σε αυτή την περιοχή του κόσμου, είμαι σίγουρος αυτή είναι η αρχή μιας νέας εποχής, ένα νέο στάδιο στην εξέλιξη της Ευρασίας. Τα σχέδια ολοκλήρωσης εδώ δεν αντιπαρατίθενται, αλλά αλληλοσυμπληρώνονται αμοιβαία. Φυσικά όταν υλοποιούνται από γειτονικές χώρες με το δικό τους συμφέρον και δεν εισάγονται από εξωτερικές δυνάμεις με σκοπό να διαχωρίσουν τον ευρασιατικό χώρο, να τον μετατρέψουν σε ζώνη αντιπαράθεσης συνασπισμών.
Ένα φυσικό μέρος της ευρύτερης Ευρασίας είναι το δυτικό άκρο της – η Ευρώπη. Αλλά πολλοί από τους ηγέτες της υποφέρουν από την πίστη ότι οι ευρωπαίοι είναι καλύτεροι από τους άλλους, ότι δεν είναι πρέπον για αυτούς να συμμετέχουν σε υποθέσεις σε ισότιμη βάση με άλλους. Πίσω από αυτό το θράσος δεν βλέπουν ότι αυτοί οι ίδιοι έχουν ήδη γίνει περιφέρειες κάποιου άλλου, έχουν γίνει υποτελείς, συχνά χωρίς καν το δικαίωμα ψήφου.
Αγαπητοί συνάδελφοι!
Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης επίσης κατέστρεψε την ισορροπία των γεωπολιτικών δυνάμεων. Η δύση αισθάνθηκε νικητής και αναγόρευσε μια μονοπολική παγκόσμια τάξη, στην οποία μόνο οι επιθυμίες της, ο πολιτισμός, τα συμφέροντά της έχουν δικαίωμα να υπάρχουν.
Τώρα, αυτή η περίοδος αδιαίρετης κυριαρχίας της δύσης στα παγκόσμια πράγματα φτάνει στο τέλος της. Ο μονοπολικός κόσμος γίνεται παρελθόν. Βρισκόμαστε σε ένα ιστορικό οροθέσιο, μπροστά στο οποίο βρίσκεται η πιο επικίνδυνη, απρόβλεπτη και ταυτόχρονα σημαντική δεκαετία από το τέλος του Β’ Παγκόσμιου πολέμου.
Η δύση δεν μπορεί να διαχειριστεί μόνη την ανθρωπότητα, αλλά προσπαθεί απεγνωσμένα να το κάνει, και οι περισσότεροι λαοί του κόσμου δεν θέλουν να το ανεχθούν. Αυτή είναι η κυρίαρχη αντίθεση της νέας εποχής.
Με τις λέξεις ενός κλασσικού η κατάσταση είναι επαναστατική σε κάποια έκταση: οι πάνω τάξεις δεν μπορούν και οι κάτω τάξεις δεν θέλουν να ζουν έτσι ήδη.
Η κατάσταση αυτή είναι φορτωμένη με παγκόσμιες συγκρούσεις ή μια αλυσίδα συγκρούσεων η οποία είναι απειλή για την ανθρωπότητα συμπεριλαμβανομένης της δύσης. Θετική, δημιουργική επίλυση αυτής της αντίθεσης – αυτό είναι το σημερινό κύριο ιστορικό καθήκον.
Η αλλαγή εποχών είναι μια επίπονη διαδικασία, αλλά φυσική και αναπόφευκτη. Η επερχόμενη παγκόσμια τάξη σχηματίζεται μπροστά στα μάτια μας. Και σε αυτή την τάξη πρέπει να ακούμε τον καθένα, να παίρνουμε υπ’ όψη κάθε οπτική, κάθε έθνος, κοινωνία, πολιτισμό, κάθε κοσμοθεωρία, ιδέες και θρησκείες, χωρίς να επιβάλλουμε μια μοναδική αλήθεια στον οποιονδήποτε. Και μόνο πάνω στη βάση αυτή, κατανοώντας την ευθύνη μας για τη μοίρα – τη μοίρα των λαών, του πλανήτη – να δημιουργήσουμε την συμφωνία του ανθρώπινου πολιτισμού.
Με αυτό θα τελειώσω εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη μου για την υπομονή που δείξατε ακούγοντας το μήνυμά μου.
Σας ευχαριστώ πολύ